21.09.2017, godz.:
rozmiar czcionki domyślny rozmiar czcionki średni rozmiar czcionki duży
Kontrast:
tekstowa
Wieści z PZDRNewsletterTelewizja WMODR

Produkcja, koszty i nadwyżka bezpośrednia uzyskana z działalności jęczmień jary

Produkcja, koszty i nadwyżka bezpośrednia uzyskana z działalności jęczmień jary w gospodarstwach uczestniczących w badaniach w ramach Systemu Zbierania Danych o Produktach Rolniczych „AGROKOSZTY”
w regionie Pomorze i Mazury na tle gospodarstw w Polsce w 2007 roku



W ramach Systemu Zbierania Danych o Produktach Rolniczych „AGROKOSZTY” w 2007 roku badano gospodarstwa indywidualne w Polsce z działalności jęczmień jary. Prezentowane rachunki wykonano na bazie danych źródłowych zebranych w 275 indywidualnych gospodarstwach rolnych w Polsce w czterech regionach rolniczych, tj. Pomorze i Mazury, Wielkopolska i Śląsk, Mazowsze i Podlasie oraz Małopolska i Pogórze, z czego w 55 gospodarstwach w regionie Pomorze i Mazury. Ocenie poddano poziom produkcji, poniesione nakłady oraz bezpośrednie koszty uprawy jęczmienia jarego, a także wysokość zrealizowanej nadwyżki bezpośredniej. Wyniki badań zaprezentowano średnio dla całej badanej zbiorowości gospodarstw, a także dla grupy wyodrębnionej wg regionalnego położenia gospodarstw.
Uzyskane wyniki pokazują zróżnicowanie w sferze produkcyjnej, kosztowej i ekonomicznej uprawy jęczmienia jarego w wyodrębnionych grupach gospodarstw. Przeprowadzona klasyfikacja miała na celu rozpoznanie i ustalenie czynników warunkujących poziom nadwyżki bezpośredniej.
Jęczmień jary jest zbożem o stosunkowo dużym znaczeniu gospodarczym, w 2007 roku udział jego powierzchni uprawy w powierzchni zasiewów zbóż ogółem w kraju stanowił 12,7%. W Polsce wyraźnie dominuje forma jara jęczmienia, zajmowała ona prawie 86% powierzchni uprawy jęczmienia ogółem.
Według danych GUS, w 2007 roku plon jęczmienia jarego w gospodarstwach indywidualnych wynosił 31,4 dt/ha. Natomiast w zbiorowości gospodarstw uczestniczących w badaniach Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - PIB, średni plon nasion ukształtował się na poziomie 36,9 dt/ha i w stosunku do danych statystyki publicznej był wyższy o 17,5%.
Cena sprzedaży ziarna jęczmienia jarego uzyskana przez rolników, średnio w badanej zbiorowości gospodarstw wynosiła 65,25 zł/dt. W porównaniu do średniej ceny skupu jęczmienia w kraju (według GUS 64,11 zł/dt) była wyższa o 1,8%.
Regionalna segmentacja wykazała znaczne zróżnicowanie poziomu plonu oraz ceny sprzedaży ziarna. Średni obszar uprawy w gospodarstwie też był różny, wynika to niewątpliwie ze struktury obszarowej gospodarstw, a także z roli tego zboża na danym terenie czy w gospodarstwie.
W regionie Pomorze i Mazury odnotowano zdecydowanie niższy plon niż w pozostałych trzech regionach rolniczych. Wyniósł on 30,5 dt/ha i w stosunku do danych GUS był niższy o 2,9%.
Rozpatrując sytuacje cenową, należy zwrócić uwagę na pewną zbieżność, tzn. na Pomorzu i Mazurach, analogicznie jak plon ziarna, cena jego sprzedaży była najniższa, wynosiła 59,88 zł/dt; w stosunku do danych GUS była niższa o 6,6%.
Przeprowadzony rachunek wykazał silne uzależnienie sytuacji dochodowej działalności od jego wyników produkcyjno-cenowych. Poziom kosztów bezpośrednich związanych z uprawą jęczmienia w poszczególnych regionach był zbliżony.

Tabela 1
Produkcja, nakłady, koszty i nadwyżka bezpośrednia uzyskana w 2007 roku z uprawy jęczmienia jarego
w wybranych gospodarstwach w regionie Pomorze i Mazury (dane rzeczywiste)


Obliczenia wykazują, ze udział w strukturze poszczególnych składników kosztów bezpośrednich był dość wyrównany. Zdecydowanie największe wydatki ponieśli rolnicy na zakup nawozów mineralnych. Relatywnie duży udział miał także koszt materiału siewnego i środków ochrony roślin.

Tabela 2
Struktura kosztów bezpośrednich uprawy jęczmienia jarego w 2007 roku
w regionach rolniczych (w przeliczeniu na 1 ha)

Oceniając wyniki uprawy jęczmienia jarego w regionach, należy zwrócić uwagę na dużą rozpiętość wartości produkcji zrealizowanej z 1 ha. Na Pomorzu i Mazurach wartość produkcji była najniższa (1.852 zł). Mając na uwadze dość wyrównany poziom kosztów bezpośrednich, konsekwencją zmian poziomu wartości produkcji jest różna wysokość nadwyżki bezpośredniej.
Pod względem poziomu nadwyżki bezpośredniej uzyskanej z 1 ha jęczmienia jarego region Pomorze i Mazury uzyskał najsłabszy wynik. O wynikach zdecydował najniższy plon jęczmienia (30,5 dt/ha) oraz cena sprzedaży ziarna (59,88 zł/dt).
Analizując sytuację dochodową jęczmienia jarego należy mieć na uwadze, ze w określonych warunkach produkcyjno-cenowych oprócz kosztów bezpośrednich, wpływ na uzyskane wyniki ma również wsparcie finansowe w postaci dopłat. W przeprowadzonym rachunku ujęta została tylko płatność uzupełniająca, jej wysokość należna w 2007 roku wynosiła 294,91 zł/ha. Należy podkreślić, że hierarchiczny układ regionów uporządkowany ze względu na poziom nadwyżki bezpośredniej bez dopłat i z ich uwzględnieniem był identyczny.
Wykonane obliczenia wykazały, ze udział w nadwyżce bezpośredniej, otrzymanej przez rolników płatności uzupełniającej był znaczny i wynosił w regionie Pomorze i Mazury 19,5%. Oznacza to, że do 1 zł nadwyżki bezpośredniej bez dopłat, rolnik otrzymał 0,24 zł. Otrzymana płatność w rezultacie przyczyniła się do poprawy ekonomicznych wyników uprawy jęczmienia jarego. Mierniki sprawności ekonomicznej, które zastosowano do oceny bardziej precyzyjnie opisują efektywność produkcji jęczmienia jarego – Tabela 3.

 

Tabela 3
Mierniki sprawności ekonomicznej uprawy jęczmienia jarego w 2007 roku
w wybranych gospodarstwach w poszczególnych regionach rolniczych (dane rzeczywiste)

Na Pomorzu i Mazurach efektywność techniczna i ekonomiczna działalności była najniższa, mierniki opisujące wydajność kosztów bezpośrednich, konkurencyjność nadwyżki bezpośredniej, pracochłonność produkcji oraz wydajność pracy przyjęły wielkości najmniej korzystne. Niezależnie od wyników zawartych w tabeli 3, potwierdzeniem są również najwyższe koszty bezpośrednie poniesione w tym regionie na wytworzenie 1 zł wartości produkcji, tzn. 0,34 zł.
Podsumowując, można stwierdzić, że w 2007 roku uprawa jęczmienia jarego była działalnością dochodową, pomimo niskich wyników w Regionie Pomorze i Mazury, zarówno na poziomie nadwyżki bezpośredniej, jak i dochodu z działalności. Czynnikiem, który miał najsilniejszy wpływ na wyniki ekonomiczne była cena sprzedaży ziarna oraz wysokość plonu.
Uwarunkowania te w 2007 roku dla zbóż były wyjątkowo korzystne. W efekcie korzystnych warunków agrometeorologicznych – w stosunku do roku 2006, który charakteryzował spadek plonów większości ziemiopłodów – nastąpił wzrost plonowania, w przypadku jęczmienia jarego o 29,2% (wg GUS – dla gospodarstw indywidualnych). Sytuacja cenowa była również korzystna, cena skupu ziarna wzrosła aż o 59,3%, był to efekt oddziaływania mechanizmów na rynkach światowych. Należy dodać, że w ostatnich latach wzrost zużycia zbóż przekraczał przyrost produkcji, co powodowało zmniejszenie zapasów i stymulowało wzrost światowych cen ziarna. Popyt na ziarno rośnie również za sprawą rozwoju rynku biopaliw.
Należy zauważyć, że w 2007 roku, pomimo wzrostu cen towarów i usług zakupywanych przez gospodarstwa indywidualne, wskaźnik relacji cen („nożyce cen”) podobnie jak przed rokiem dla rolnictwa był korzystny, wynosił 107,7 (w 2006 r. – 102,0).

                                                                                                           Opracowała mgr inż. Małgorzata Gąska
                                                           na podstawie danych IERiGŻ PIB Warszawa Zakład Rachunkowości Rolnej
                     Źródło: „Produkcja, koszty i nadwyżka bezpośrednia wybranych produktów rolniczych w 2007 roku”

Ogolnopolska siec zagrod edukacyjnych

Copyright © 2008 - 2017 Warmińsko - Mazurski Ośrodek Doradztwa Rolniczego

ZamknijNa tej stronie internetowej wykorzystywane są pliki cookies zbierane do celów statystycznych i wykorzystywane do poprawnego działania serwisu www.
Warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies można zmienić w ustawieniach przeglądarki - niedokonanie zmian ustawień przeglądarki jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zapisywanie.